Strach przed szczęściem? Czyli o cherofobii – pułapce, która odbiera radość życia

Powinieneś być szczęśliwy. Właśnie dostałeś awans, spędzasz miłe popołudnie z bliskimi, słońce świeci. A jednak… czujesz dziwny niepokój. Zamiast pełnej radości, pojawia się lęk, że to za chwilę się skończy, że za tę chwilę zapłacisz potężną cenę, albo że po prostu na to nie zasługujesz.

Jeśli znasz to uczucie, możliwe, że doświadczasz cherofobii – irracjonalnego lęku przed byciem szczęśliwym.

Brzmi paradoksalnie? W końcu każdy z nas dąży do szczęścia. Ale dla osób dotkniętych cherofobią, szczęście nie jest celem, lecz potencjalnym zagrożeniem.

Czym jest cherofobia?

Cherofobia to rodzaj fobii społecznej lub lęku, który charakteryzuje się niechęcią lub lękiem przed uczestnictwem w aktywnościach, które mogłyby prowadzić do radości lub szczęścia. To nie tyle strach przed samą radością, co przed jej konsekwencjami:

• Strach, że po szczęściu przyjdzie coś złego: "Im bardziej jestem szczęśliwy, tym większe nieszczęście mnie spotka."

• Przekonanie, że szczęście jest niewłaściwe: "Nie zasługuję na szczęście", "Szczęście to oznaka egoizmu."

• Lęk przed utratą kontroli: "Kiedy jestem szczęśliwy, tracę czujność i staję się bezbronny."

Osoby z cherofobią mogą aktywnie unikać sytuacji, które są postrzegane jako źródła szczęścia, takie jak przyjęcia, uroczystości, a nawet osobiste sukcesy.

Dlaczego boimy się szczęścia? Skąd bierze się cherofobia?

Przyczyny cherofobii są złożone i często zakorzenione w przeszłych doświadczeniach:

1. Traumatyczne doświadczenia: Osoby, które doświadczyły nagłych, bolesnych strat lub rozczarowań zaraz po okresach szczęścia, mogły wykształcić skojarzenie "szczęście = ból". Mózg uczy się unikać radości, by chronić się przed potencjalnym cierpieniem.

2. Krytyka w dzieciństwie: Dziecko, które było karane lub wyśmiewane za okazywanie radości (np. "nie ciesz się tak, bo jeszcze coś złego się stanie", "przestań się śmiać, bo zaraz będziesz płakać"), możeinternalizować przekonanie, że szczęście jest niebezpieczne.

3. Perfekcjonizm i potrzeba kontroli: Niektórzy perfekcjoniści czują się nieswojo z radością, ponieważ wiąże się ona z utratą kontroli lub z poczuciem, że nie wszystko jest "idealne". Wolą być "uprzywilejowani" w przewidywaniu problemów.

4. Niska samoocena: Przekonanie o własnej niegodności może prowadzić do myśli, że nie zasługujemy na szczęście.

5. Przekonania kulturowe/religijne: W niektórych kulturach czy systemach wartości nadmierna radość może być postrzegana jako pycha lub nieodpowiednie zachowanie.

Jak cherofobia wpływa na życie?

• Unikanie okazji do radości: Odrzucanie zaproszeń na imprezy, unikanie świętowania sukcesów, sabotaż związków, które dobrze się rozwijają.

• Samotność i izolacja: Unikanie ludzi, którzy mogliby przynieść radość, prowadzi do izolacji i pogłębia poczucie osamotnienia.

• Problemy w relacjach: Partnerzy mogą czuć się odrzuceni lub niezrozumiani, gdy osoba z cherofobią nie potrafi w pełni cieszyć się wspólnymi chwilami.

• Niewykorzystany potencjał: Brak radości z osiągnięć prowadzi do poczucia niedosytu i hamuje rozwój.

Jak sobie radzić z cherofobią?

Rozpoznanie, że masz ten problem, to już połowa sukcesu. Oto kilka kroków, które możesz podjąć:

1. Zrozumienie źródła: Spróbuj zidentyfikować, kiedy i dlaczego zacząłeś bać się szczęścia. Czy są to echo przeszłych doświadczeń, czy przekonania, które przejąłeś od innych?

2. Kwestionuj myśli: Kiedy pojawia się lęk przed szczęściem, zatrzymaj się i zadaj sobie pytanie: "Czy ta myśl jest faktem, czy tylko moim przekonaniem?" "Czy każde szczęście kończy się katastrofą?"

3. Ćwicz uważność (mindfulness): Skupianie się na chwili obecnej pomaga doświadczać radości tu i teraz, bez lęku przed przyszłością. Naucz się doceniać małe momenty.

4. Stopniowa ekspozycja: Świadomie szukaj małych źródeł radości i pozwól sobie na ich doświadczanie, obserwując, czy rzeczywiście prowadzą do negatywnych konsekwencji. Zaczynaj od małych rzeczy.

5. Dziel się radością: Otwórz się na bliskich i powiedz im o swoich obawach. Ich wsparcie może być nieocenione.

Kiedy szukać profesjonalnej pomocy?

Cherofobia to często głęboko zakorzeniony mechanizm obronny. Jeśli lęk przed szczęściem znacząco wpływa na jakość Twojego życia, utrudnia relacje lub uniemożliwia Ci czerpanie radości – warto poszukać wsparcia psychoterapeuty.

W towarzystwie terapeuty możesz bezpiecznie zbadać źródła swojego lęku, przepracować traumatyczne doświadczenia i stopniowo nauczyć się otwierać na radość, budując nowe, zdrowsze skojarzenia ze szczęściem. Szczęście jest Twoim prawem, a nie ryzykiem.